Laat ik het maar gewoon zeggen: heb jij de laatste tijd ook het gevoel dat we als burgers steeds vaker toeschouwer zijn in een slecht toneelstuk? Een voorstelling waarin wij de rekening mogen betalen, terwijl de regels ergens anders worden bedacht en aangepast.

Als je kijkt naar wat er allemaal gebeurt, krijg je soms toch het gevoel dat de gewone burger steeds opnieuw aan het kortste eind trekt.

Laten we een paar van die “toevalligheden” eens op een rij zetten.

De rekensom die vaak in ons nadeel uitvalt

Neem de benzineprijzen. Die gingen de afgelopen jaren flink omhoog. En net op het moment dat je denkt dat het misschien niet erger kan, komt er weer een extra heffing of klimaattaks bovenop.

Het gevolg? De prijs aan de pomp voelt voor veel mensen niet meer als iets tijdelijks, maar als iets blijvends. Dat doet denken aan het oude “Kwartje van Kok”. Ook dat zou ooit tijdelijk zijn, maar veel mensen hebben dat nooit zo ervaren.

Nu zien we opnieuw dat maatregelen onder het mom van klimaat of vergroening vooral terechtkomen bij mensen die weinig keuze hebben. Niet iedereen kan zomaar elektrisch rijden. Niet iedereen woont in een wijk met laadmogelijkheden. En niet iedereen heeft de financiële ruimte om even over te stappen.

Privacy en digitale afhankelijkheid

Ook rondom privacy wringt het. Steeds meer zaken lopen via digitale systemen, zoals DigiD en andere online portalen. Dat kan handig zijn, maar het roept ook vragen op.

Wie beheert onze gegevens? Waar worden ze opgeslagen? Welke partijen kijken mee? En hebben burgers nog wel echt een alternatief als ze niet volledig afhankelijk willen zijn van één digitaal systeem?

Het voelt soms alsof privacy vooral belangrijk wordt gevonden in mooie beleidsstukken, maar minder zodra het om praktische uitvoering gaat.

Parkeerplekken en laadpalen

Dan de laadpalen in gemeenten. Natuurlijk is elektrisch rijden onderdeel van de energietransitie. Maar in veel steden is parkeren al een dagelijkse zoektocht.

Als er dan schaarse parkeerplekken verdwijnen of alleen nog gebruikt mogen worden om te laden, ontstaat er frustratie. Zeker bij mensen die geen elektrische auto hebben, maar wél gewoon hun auto ergens kwijt moeten.

Het probleem is niet dat er laadpalen komen. Het probleem is dat beleid soms wordt uitgevoerd zonder goed te kijken naar de dagelijkse werkelijkheid van bewoners.

Netcongestie: eerst stimuleren, daarna constateren dat het niet past

Hetzelfde zie je bij elektrisch rijden en het stroomnet. Aan de ene kant wordt elektrisch rijden gestimuleerd met subsidies en beleid. Aan de andere kant horen we steeds vaker dat het stroomnet vol zit.

Dat voelt tegenstrijdig. We moedigen mensen aan om over te stappen, maar ondertussen blijkt de infrastructuur daar nog niet overal klaar voor.

En wie betaalt uiteindelijk de aanpassingen? Grote kans dat die rekening weer bij burgers en bedrijven terechtkomt via belastingen, tarieven of hogere kosten.

De draaideur van invloed en macht

Wat ook wringt, is het gevoel dat er een kleine wereld bestaat waarin mensen makkelijk van positie wisselen. Van actieclub naar bedrijf, van politiek naar adviesbureau, van beleid naar lobby.

Zo’n overstap kan best inhoudelijk te verdedigen zijn. Mensen kunnen veranderen, organisaties kunnen iemand nodig hebben met kennis van zaken. Maar voor burgers voelt het vaak alsof dezelfde groep mensen elkaar steeds opnieuw tegenkomt aan de tafels waar de besluiten worden genomen.

En ondertussen wordt van gewone mensen verwacht dat zij hun gedrag aanpassen, meer betalen, minder uitstoten, bewuster consumeren en vooral vertrouwen houden.

Dat schuurt.

Wanneer is de maat vol?

Steeds vaker komt de rekening bij dezelfde groep terecht. Of het nu gaat om energie, brandstof, parkeren, privacy of klimaatbeleid: de burger merkt het direct in de portemonnee en in het dagelijks leven.

Beleid is nodig. Verandering is soms noodzakelijk. Maar beleid moet wel eerlijk, uitlegbaar en haalbaar blijven.

Want als mensen het gevoel krijgen dat ze alleen nog mogen betalen, aanpassen en slikken, dan verdwijnt het vertrouwen vanzelf.

Ik ben benieuwd: wat is voor jou het punt waarop je denkt dat beleid niet meer eerlijk voelt? Waar ligt voor jou de grens?